Prediking in de gezinsdienst
van de
Elim Pinkstergemeente op zondag, 17 februari 2002
"Eer uw vader en uw moeder, opdat uw dagen verlengd worden in het land dat de HERE, uw God, u geven zal." Exodus 20:12
Inleiding
Het gaat over het vijfde gebod in deze preek, "Eer uw vader en uw moeder." Hoor ik jongelui al zeggen: "Nu gaat De Ruiter ons vertellen hoe wij als tieners met Pa en Ma moeten omgaan en we zullen volgens hem wel een heleboel fout doen. Aan deze preek hebben we echt geen behoefte. Hier hebben we geen zin in. We zakken lekker onderuit en horen straks het 'amen' wel."
Ik kan me een dergelijke reactie van jullie best wel indenken maar ik ben er zeker van dat ik onderwerpen in deze preek zal aansnijden waarvan jullie ook zullen zeggen: "Hier hebben we iets aan, we kunnen er iets mee doen." Dus hoop ik dat ik jullie aandacht ook even mag hebben - geef me een kans. Dan gaan we er samen voor.
Het Vijfde Gebod is voor iedereen…
Het vijfde gebod geldt echt niet alleen voor jonge kinderen en tieners maar geld voor alle leeftijden. Al ben je veertig of vijftig en leven je ouders nog, dan verwacht God dat je hen nog zult eren. Er is geen leeftijdgrens gesteld, zo in de trant van: "Eer uw vader en uw moeder tot je de leeftijd van achttien, twintig of dertig jaar hebt bereikt, want dan weet je alles beter dan je ouders en dan mag je zelf respect ontvangen." Neen, dat staat er niet en daarom geldt dit gebod voor zolang je vader en moeder leven.
Ik ben me zeer bewust van dat dit gebod op moeilijkheden stuit bij hen die een slechte vader hebben gehad. Een vader die je kleineerde, die je inprentte dat je een grote nul en nietsnut was. Er zijn bijzonder grote en pijnlijke problemen als je door je vader seksueel misbruikt bent. De wonden en de pijn zijn dan zo diep en niet zelden komen er haatgevoelens jegens de ouder. Bij dergelijke, verwonde mensen - het zijn meestal vrouwen - roept het vierde gebod verwarrende gevoelens en negatieve gedachten op. Ik weet dat deze problemen zeer ernstig en diep ingrijpend zijn. Hoe zullen we dan dit gebod overdragen op zulke verwonde mensen?
Zorg voor ouders, een bewijs van respect en dankbaarheid
In veel volkeren en culturen is van oudsher zorg van kinderen voor de op leeftijd komende of ziekelijke ouders vanzelfsprekend. Vooral de hoogbejaarde ouders wonen dan bij hun kinderen in huis, werken mee voorzover zij nog in staat zijn daartoe, maar hun eigen kinderen zorgen voor hen. Zij hebben een waardige plaats in het huis en het gezin en zijn een bron van vreugde voor de kleinkinderen. Deze zorg voor gebrekkige, bejaarde of ziekelijke ouders is altijd een manifestatie van liefde, respect en eer voor hen die jou op de wereld hebben geplaatst en je in je vroegste jaren hebben verzorgd en gediend.
Dit gebod heeft de mensen van vandaag in onze gehaaste, zakelijke en steeds meer individualistisch ingestelde samenleving best wel iets te zeggen. Er is een steeds sterker wordende klacht van oudere mensen dat hun kinderen hen op de laatste plaats stellen als het om liefde, zorg en aandacht gaat. Een klacht als: "Ik zie m'n kinderen nauwelijks, ze hebben het veel te druk met hun werk, de sport of het uitgaan," wordt steeds meer gehoord door hulpverleners in de zorgsector en door predikanten en pastorale werkers.
Jezus corrigeert verkeerde uitleg van het Vijfde Gebod
In de tijd van Jezus was er reeds een harde, liefdeloze houding jegens ouders ontstaan en sommige leraars van de wet hadden een merkwaardige, schijnheilige kronkelredenering bedacht die kinderen onthief van zorg voor hun eigen, hulpbehoevende ouders.
We Iezen Marcus 7:10-12: "Want Mozes heeft gezegd: Eer uw vader en uw moeder… en wie vader of moeder vervloekt, zal de dood sterven. Maar gij - dat waren de leraars van de wet - zegt: "Indien een mens tot zijn vader of moeder zegt: "Het is korban, dat is offergave, al wat gij van mij hadt kunnen trekken, dan laat gij hem niet toe ook nog maar iets voor zijn vader of moeder te doen. En zo maakt gij het woord van God krachteloos door uw overlevering."
We lezen deze verzen ook in 'Het Boek.' "Mozes, de dienaar van God, heeft bijvoorbeeld gezegd: Heb respect en waardering voor uw vader en moeder. Wie kwaad spreekt van zijn ouders, moet sterven. Maar wat hebt u ervan gemaakt? Je hoeft je ouders niet te verzorgen als je tegen hen zegt dat je heel je bezit aan God wilt geven. Hiermede zegt u eigenlijk dat niemand zich iets van Gods woorden hoeft aan te trekken."
Jezus zag deze vertolking en dit gedrag als ingaand tegen het vijfde gebod: "Eer uw vader en uw moeder." Hij wist - Hij was tenslotte zelf de wetgever geweest - dat deze verplichting niet slechts gold voor kleine kinderen, tieners en jonge volwassenen, maar van kracht bleef zolang als de ouders leefden; er moest geen aanpassing aan dit gebod worden gemaakt door slimme schriftleraars.
Als ik dit stukje in het evangelie op de hedendaagse situatie toepas zouden kinderen tot hun hulpbehoevende ouders kunnen zeggen: "Ik ga je niet verzorgen, ik doe niets voor je, want daarvoor hebben we onze sociale verzekeringen en verzorgingstehuizen en hiervoor betaal ik belasting - en dat is genoeg. Doei, ik kom je wel opzoeken als ik tijd heb."
Een dergelijke houding toont geen liefde, geen respect, geen waardering voor ouders die je toch op de wereld hadden gezet, je hadden verzorgd met liefde en je hielpen de eerste stappen in de grote wereld te zetten. Ik zal nu uit het Oude Testament een voorbeeld van zorg voor een bejaarde vader geven
Abraham
Abraham kreeg een roeping van God. Het was het begin van Gods plan zich een volk te maken waaraan Hij zich kon openbaren, zijn wetten kon geven en waaruit de Verlosser zou geboren worden.
We lezen Genesis 11:31-12:1 - Het
Boek Vertaling,
"Op een goede dag brak Terah op vanuit Ur van Chaldeeën om
samen met
Abram, Harans zoon Lot, en Abrams vrouw Saraï naar het land
Kanaän
te gaan. Onderweg bleven zij echter in de stad Haran en vestigden zich
aldaar. Daar stierf Terah. Hij was 205 jaar oud."
Eerder had de HERE Abram
de opdracht gegeven:
"Verlaat uw land en uw familie en ga naar het land, dat Ik u wijzen
zal.
Als u dat doet, zal Ik u de vader van een groot volk maken, Ik zal u
zegenen
en uw naam overal beroemd maken, U zult vele anderen tot zegen zijn."
Het lijkt alsof Terah het initiatief nam om uit Ur weg te trekken maar dat wordt ontkend door het eerste vers van hoofdstuk 12. Abram kreeg van God de opdracht om weg te gaan maar hij gaf zijn vader de eer om het uit te voeren. Deze visie wordt ondersteund door Handelingen 7:1-3, waar door Stefanus werd gezegd dat God aan Abram verscheen toen hij nog in Mesopotamië was en niet reeds in Haran.
Abraham - toen werd hij dus nog Abram genoemd - had kunnen zeggen: "Goed, mijn ouwe pa Terah, ik ga dus weg, God roept me en ik moet je dus achter laten want God roept me weg van m'n familie hier. Op de bank staat genoeg geld zodat je tot je laatste dag verzorgd zult zijn. Doei!" Maar hij nam zijn vader mee en gaf hem blijkbaar zelfs de eer de beslissing te nemen weg te trekken. Toch lief van Abram, vinden jullie ook niet? Hij zorgde goed voor zijn vader, respecteerde hem en bespaarde hem in zijn laatste levensdagen een moeilijke reis naar het zuiden. Zie voor Terah of Terach ook Jozua 24:2.
Ik ga door naar het Nieuwe Testament en naar Jezus zelf. Hij is ons grote voorbeeld als het gaat om het vervullen van het vijfde gebod: "Eer uw vader en uw moeder."
Jezus toen Hij twaalf jaar was
In onze Bijbel, met name in de evangeliën, is zeer weinig over de jeugd van Jezus geschreven. Er zijn enkele oude boekjes gevonden die verhalen uit zijn jeugd bevatten maar die verhalen zijn zo vreemd dat de kerk die niet voor waar heeft gehouden. Zo zou Hij van kleien vogeltjes, echte levende hebben gemaakt en Hij zou reeds enkele wonderen in zijn tienerleeftijd hebben verricht.
Er is één verhaal in onze evangeliën dat in het kader van deze preek ook van groot belang is, het staat in Lucas 2:41-52.
We lezen Lucas 2:41,42 in Het Boek: "Het was de gewoonte van Jezus' ouders elk jaar naar Jeruzalem te gaan voor de viering van het Paasfeest. Toen Jezus twaalf jaar oud was, mocht Hij voor het eerst mee."
Het Paasfeest duurde een week,
wat er aan het
eind van feest gebeurde lezen we in vers 43-49.
We lezen vers 43: "Na de
feestdagen ging zij
weer terug naar Nazareth, maar Jezus bleef in Jeruzalem achter."
We lezen vers 46-51: "Na drie dagen zoeken vonden ze Hem eindelijk. Hij zat in de tempel de godsdienstleraars en was heel serieus met hen aan het praten. Ieder, die Hem hoorde, verbaasde zich over zijn verstand en zijn antwoorden. Zijn ouders wisten niet wat zij moesten denken, toen zij Hem daar zo zagen zitten. "Jongen toch," zei zijn moeder: "Waarom heb je ons dit aangedaan? Vader en ik hebben je overal gezocht. Wij wisten ons gewoon geen raad." "Dat hoefde toch niet?" antwoordde Hij. "Wist u niet dat Ik bezig moet zijn met de dingen van mijn Vader?" Maar zij begrepen niet wat Hij tot bedoelde." Wil je horen hoe Jezus, hoewel Hij de Zoon van God was, zijn aardse ouders eerde? We lezen in vers 51: "Hij ging met hen naar Nazareth terug en was gehoorzaam." Zijn moeder dacht veel over dingen na en nam alles goed in zich op.
Laat ons over dit gebeuren even nadenken. Wat zal Jezus ernaar uit hebben gezien dat Hij voor de eerste keer naar Jeruzalem mee mocht om er het Paasfeest te vieren. Hij zou voor het eerst in de tempel zijn waarvan Hij wist dat het de bestemming had het huis van zijn echte Vader te zijn, waar Hij woonde temidden van zijn volk. Ook zag Hij ernaar uit in Jeruzalem te zijn want het was de stad van het onderwijs van de Heilige Schrift, waar de knappe theologen en Schriftgeleerden woonden.
Toen Hij eenmaal de wetgeleerden had ontmoet was hij er niet weg te slaan. Hij bleef luisteren en stelde vragen en al heel snel ging Hij spreken en stelden zij de vragen. Zij hadden nog nooit zo'n leergierige, verstandige en wijze jongen van 12 jaar ontmoet.
Toen het feest voorbij was en iedereen naar huis terugging, maakten Jozef en Maria zich in het begin geen zorgen over Jezus omdat hij niet bij hen was. Zij wisten dat Jezus geen domme dingen deed, want Hij was wijs en verstandig.
Na drie dagen gereisd te hebben hadden zij Hem nog niet in het reisgezelschap aangetroffen en niemand had Jezus onderweg gezien. Nu raakten zij toch echt bezorgd en besloten terug te keren naar Jeruzalem. Zij zullen ongetwijfeld eerst in het hotel navraag hebben gedaan en op plaatsen waar zij samen waren geweest. Na drie dagen besloten zij ook eens in de tempel te kijken. Jawel, daar was Hij temidden van de geleerde heren. "Maria," zei Jozef, "kijk, daar zit onze zoon midden tussen de Schriftgeleerden." Maria vloog op Hem af en sprak hem toe - we hebben de conversatie tussen haar en Jezus gelezen.
Ik heb over wat hier over Jezus geschreven staat veel nagedacht. Als Jezus als jij en ik was geweest had Hij op kunnen spelen. "Luister, pa en ma, jullie weten dat Ik de Zoon van God ben. Ik doe wat Ik denk dat Ik moet doen. Ik ga pas naar huis terug als Ik hier klaar ben. Want Ik wil deze knappe heren iets leren. Jullie moeten niet de baas over mij spelen, want jullie zijn maar heel gewone mensen en Ik ben Gods Zoon."
Maar zo sprak en handelde Hij niet. Ook als Zoon van God eerde Hij zijn vader en moeder, was hun onderdanig, dit betekent dat Hij zich onder hun ouderlijk gezag schikte en gehoorzaam was. Hier is een grote les voor ons allen. Als Jezus als Zoon van God naar zijn ouders luisterde hoeveel te meer zullen wij niet naar hen luisteren en hen gehoorzaam zijn? Wij zien in het evangelie dat Jezus ook het vijfde gebod heeft vervuld: "Eert uw vader en uw moeder."
Er is nog een voorval in de evangeliën dat laat zien dat Jezus ook op rijpere leeftijd zijn ouders, in dit geval zijn moeder, eerde.
Jezus eerde zijn moeder terwijl Hij aan het kruis hing
Jezus eerde zijn moeder toen Hij aan het kruis hing. Hij zag haar daar staan en begreep beter dan iemand anders wat er door het hart van zijn moeder ging. Zij voelde een steek als van een zwaard in haar hart toen zij haar geliefde zoon in dit pijnlijk lijden zag sterven. De oude Simeon had geprofeteerd dat zij dit eens zou ervaren toen Jezus werd opgedragen in de tempel, (Lucas 2:28-35).
<>Toen Jezus iets meer dan dertig jaar later, aan het kruis hing in ondraaglijke pijnen, en zijn moeder zag staan, de smart op haar gezicht zag en de tranen in haar ogen, gaf Hij haar zijn respect en toonde zijn zorgzaamheid voor haar, die Hem op de wereld had geplaatst. Zelf in ondragelijke pijnen sprak Hij de volgende woorden. We lezen Johannes 19:26,27, "Toen dan Jezus zijn moeder zag en de discipel, die Hij liefhad, bij haar staande, zeide Hij tot zijn moeder: "Vrouw, zie uw zoon." Daarna zeide Hij tot de discipel: "Zie, uw moeder." En van dat uur af, nam de discipel haar bij zich in huis." Jazeker, Jezus eerde zijn moeder en overtuigde zich ervan, dat iemand goed voor haar zou zorgen.Jezus eerde zijn Vader
Er wordt wel eens gevraagd waar Jozef toch was gebleven want wij lezen in de evangeliën niets meer over hem na het incident in de tempel toen Jezus 12 jaar was. Algemeen wordt door kenners van het leven van Jezus aangenomen dat Jozef reeds gestorven was toen Jezus met zijn bediening op dertig jarige leeftijd een aanvang maakte. Had Jezus dan geen Vader meer, die Hij moest eren? Natuurlijk wel, Hij had zijn hemelse Vader, die Hij zijn gehele leven in alles dat Hij deed, had geëerd.Hoor Hem bidden in het Hogepriesterlijk Gebed (Johannes 17:1-4): "Dit sprak Jezus en Hij hief zijn ogen ten hemel en zeide: Vader, de ure is gekomen; verheerlijk uw Zoon, opdat uw Zoon u verheerlijke, gelijk Gij Hem macht hebt gegeven over alle vlees, om aan al wat Gij Hem gegeven hebt, eeuwig leven te schenken. Dit nu is het eeuwige leven, dat zij u kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus, die Gij gezonden hebt. Ik heb u verheerlijkt op de aarde door het werk te voleindigen, dat Gij mij te doen gegeven hebt."
Hij had zijn Vader gehoorzaamd
zelfs toen het zijn leven ging kosten. Hoor Hem bidden in
Gethsémane
toen Hij zich realiseerde wat er Hem binnen enkele uren te wachten
stond:
"Vader, niet mijn wil geschiede, doch de Uwe." Er is geen mens geweest, die zijn Vader
zo volledig
heeft geëerd als Jezus Christus. Het doen van de wil van de Vader
was zijn voedsel geweest, zijn grote passie, het doel van al zijn
handelen.
Wat leren wij van Jezus? Dat wij onze vader en moeder ook eren als we doen wij zij ons zeggen en het werk volbrengen dat zij ons vragen of opdragen te doen. Dit geldt voor de klein klussen in huis en later voor de grotere dingen. Gehoorzaamheid en doen wat er wordt gezegd is een bewijs van respect en liefde voor ouders. Zo wordt ook het vijfde gebod vervuld in ons leven. Jezus was ons grote voorbeeld. Hij gehoorzaamde zijn Vader zelfs toen het heel moeilijk, pijnlijk en afschuwelijk werd.
Slot
Het vijfde gebod is van groot belang voor een gezonde, harmonieuze en succesvolle maatschappij. Want eerbied voor ouders is het fundament voor een samenleving waarin elk individu respect ontvangt.
Kinderen die leren respect te hebben voor ouders zullen ook respect tonen voor onderwijzers en voor regering en overheid. Jonge- en oudere mensen denk niet verachtelijk over het vijfde gebod want het is de goddelijke verordening voor de mens. Kinderen, houd van je ouders, gehoorzaam en zegen hen.
Tot alle ouders en opvoeders wil ik nog dit zeggen: Leer kinderen ouders te eren en te gehoorzamen. Leer hen dit door uw eigen, waardige voorbeeld en door goed onderwijs waarbij de Bijbel de eerste plaats inneemt.
Iedereen, jonge kinderen,
tieners, jong volwassen
en volwassenen, neem toch een voorbeeld aan Jezus. Als Hij zijn ouders
gehoorzaamde, oudere vertalingen zeggen 'onderdanig was,' hoeveel
temeer
niet wij gewone mensen. Laat ons enkele momenten stil zijn. Misschien
moet er vergeving voor zonde worden gevraagd. Misschien is er iemand
die
vanwege slechte jeugdervaringen, genezing en kracht nodig heeft om
ouders
lief te hebben en te respecteren. Misschien wil je besluiten voortaan
je
ouders meer respect te geven omdat God, de hemelse Vader, het wil. En
omdat
we mogen leven onder de genade en in de kracht van de Heilige Geest is
er alles, wat je nodig hebt - in gemeenschap met Jezus Christus.
Amen.
T. J. de Ruiter
~~~~~~~~~~~
Vragen of aangesproken? Contacteer: Pastor T. J. de Ruiter